Book I – 1776 Edition
Mentor’un genç prense verdiği dersler yalnızca cesaret üzerine değildir. Ona göre hükümdarlık, öncelikle insanın kendi tutkularını yönetebilme yeteneğine dayanır. Çünkü başkalarına hükmeden bir kişinin kendi ihtiraslarının esiri olması, hem kendisi hem de yönettiği insanlar için büyük bir tehlike doğurur.
Genç Telemakhos için iktidar ilk bakışta büyük bir güç gibi görünür. Ancak Mentor, bu gücün aslında ağır bir sorumluluk olduğunu hatırlatır. Hükümdarlık, kişisel ihtirasları tatmin etmek için değil; halkın iyiliğini gözetmek için vardır.
“A prince must learn that power is given not for his own pleasure, but for the good of those whom he governs.”
Bir hükümdar, gücün kendi keyfi için değil; yönettiği insanların iyiliği için verildiğini öğrenmelidir.
Mentor’un öğrettiği bir diğer gerçek ise iktidarın insanı kolayca yanıltabilmesidir. Güç sahibi olanlar çoğu zaman kendilerini diğer insanlardan farklı ve üstün görmeye başlarlar. Bu düşünce ise zamanla adalet duygusunu zayıflatır ve hükümdarı halkından uzaklaştırır.
“Those who are raised above other men must remember that they are still men.”
Diğer insanların üzerine yükseltilmiş olanlar, yine de insan olduklarını unutmamalıdır.
Mentor’a göre bir hükümdarın büyüklüğü sahip olduğu toprakların genişliğinde ya da ordularının gücünde değildir. Gerçek büyüklük, adalet ve ölçülülükle yönetebilme yeteneğinde ortaya çıkar. Korku üzerine kurulan yönetimler uzun süre ayakta kalamaz; fakat adalet üzerine kurulan devletler halkın güvenini kazanır.
“The glory of kings does not consist in commanding many people, but in governing them with justice.”
Kralların ihtişamı çok sayıda insana hükmetmelerinde değil; onları adaletle yönetmelerindedir.
Mentor, genç prense hükümdarlığın temel ilkesini öğretirken onu sürekli aynı noktaya geri getirir: hükümdar kendisini halkın efendisi olarak değil, halkın sorumluluğunu taşıyan bir yönetici olarak görmelidir. İktidarın gerçek amacı bireysel ihtirasları büyütmek değil, toplumun refahını sağlamaktır.
“The people are not made for the prince; the prince is made for the people.”
Halk prens için değil; prens halk için vardır.
Bu nedenle Mentor’un öğrettiği hükümdarlık anlayışı, sınırsız güçten çok ölçülülüğe dayanır. Hükümdarın en büyük erdemi, sahip olduğu gücü sınırlayabilmesidir. Çünkü gerçek iktidar, gücü istediği gibi kullanabilmekten değil; gerektiğinde onu sınırlandırabilmekten doğar.
Fénelon, The Adventures of Telemachus, 1776 Edition, Vol. I.